Tháinig An Foras Teanga ar an saol ar 2 Nollaig 1999 mar cheann de na 6 chomhlacht forfheidhmithe a bunaíodh nuair a tháinig An tAcht um Chomhaontú na Breataine-na hÉireann 1999 i bhfeidhm.
Tá dhá Ghníomhaireacht mar chuid den Fhoras Teanga, i.e.,
Tá An Foras Teanga freagrach don Chomhairle Aireachta Thuaidh Theas (CATT) agus do na hAirí sna Ranna Urraíochta, i.e., an Roinn seo agus an Roinn Cultúir, Ealaíon agus Fóillíochta (RCEF) i dTuaisceart Éireann.
Cuirtear maoiniú ar fáil don dá Ghníomhaireacht ón Roinn seo agus ón RCEF sa Tuaisceart de réir bhuiséid atá ceadaithe ag an CATT.
Déantar Foras na Gaeilge a mhaoiniú ar an mbonn 75% ón Roinn seo agus 25% ón RCEF - buiséad iomlán de €20,300,540 ceadaithe ag an CATT i leith 2009.
Déantar Tha Boord o Ulstèr-Scotch a mhaoiniú ar an mbonn 25% ón Roinn seo agus 75% ón RCEF - buiséad iomlán de £3,433,800 ceadaithe ag an CATT i leith 2009.
Anuas air seo, cuireann an Roinn seo maoiniú breise ar fáil d'Fhoras na Gaeilge i ndáil le nithe imfhálaithe mar a bhaineann le Clár na Leabhar Gaeilge, Colmcille agus tograí caipitil.
Ag éirí as cinneadh CATT i 2007, aistríodh feidhmeanna iarBhord na Leabhar Gaeilge go Foras na Gaeilge agus aontaíodh go dtiocfadh an maoiniú ón Roinn seo amháin chun obair Chlár na Leabhar Gaeilge a chur i gcrích. Is é an ról atá ag Clár na Leabhar Gaeilge ná chun scríbhneoireacht, foilsitheoireacht agus léitheoireacht na Gaeilge a chothú.
Is tionscnamh trípháirteach atá i gceist le Colmcille ar mhaithe le Gaeilge agus Gàidhlig na hAlban a chur chun cinn. Ag eascairt as cinneadh CATT in Iúil 2008, aontaíodh go n-aistreofaí feidhmeanna Cholmcille in Éirinn chuig Foras na Gaeilge agus go gcuirfí páirtnéireacht ar bun idir Foras agus Bòrd na Gàidhlig chun spriocanna Cholmcille a chur chun cinn.
Cuirtear maoiniú na Roinne seo ar fáil faoi Fhomhír G.1 de Vóta na Roinne agus is é €16.634m an t-ollsoláthar atá curtha ar fáil sna Meastacháin Leasaithe i leith 2010.
Tá Bord an Fhorais Teanga comhdhéanta de bhoird na nGníomhaireachtaí le chéile. Is 16 atá ar bhord Fhoras na Gaeilge agus 8 atá ar bhord Tha Boord o Ulstèr-Scotch, agus is é an CATT a dhéanann na ceapacháin sin ar bhonn ainmniúchán 50:50 thuaidh agus theas. Is mar seo a leanas sonraí maidir le baill na mBord i láthair na huaire:
FORAS NA GAEILGE Ó: Go: Liam Ó Maoilmhichíl, Cathaoirleach 13/12/2007 12/12/2011 Éamonn Kinch 13/12/2007 12/12/2011 Adelaide Nic Carthaigh 13/12/2007 12/12/2011 Mairéad Nic Ghiolla Mhichíl 13/12/2007 12/12/2011 Caoilfhionn Nic Pháidín 13/12/2007 12/12/2011 Dónal Ó Bearra 13/12/2007 12/12/2011 Pádhraic Ó Biadha 13/12/2007 11/10/2011 Diarmuid Ó Murchú 13/12/2007 12/12/2011 Eoghan Mac Cormaic 13/12/2007 11/10/2011 Áine Andrews 13/12/2007 12/12/2011 Lucilita Breathnach 13/12/2007 12/12/2011 Séanna Breathnach 13/12/2007 12/12/2011 Liam Kennedy 13/12/2007 12/12/2011 Marcas Mac Ruairí 13/12/2007 12/12/2011 Peter Gallagher 09/7/2009 12/12/2011 Folúntas THA BOORD O ULSTÈR-SCOTCH Ó: Go: John Hunter, Cathaoirleach 16/12/2009 12/12/2011 Ian Adamson 13/12/2007 12/12/2011 William Leathem 13/12/2007 12/12/2011 Angela Graham 13/12/2007 12/12/2011 Jacqui Reed 13/12/2007 12/12/2011 Tony Crooks 16/12/2009 12/12/2011 Michael McLoone 26/5/2010 12/12/2011 Hilary Singleton 30/6/2010 12/12/2011
Is é An t-Acht um Chomhaontú na Breataine-na hÉireann 1999 (Uimhir 1 de 1999) an bonn reachtúil do na Forais Fhorfheidhme Trasteorann, An Foras Teanga ina measc, agus is féidir teacht ar an bpríomhreachtaíocht sin ag an nasc seo: http://www.oireachtas.ie/documents/bills28/acts/1999/a199i.pdf
Rinneadh leasú ar an bpríomhreachtaíocht trí na hAchtanna seo a leanas agus is féidir teacht orthu ag na naisc ina ndiaidh:
· An t-Acht um Chomhaontú na Breataine-na hÉireann (Leasú) 1999 (Uimhir 16 de 1999) http://www.oireachtas.ie/documents/bills28/acts/1999/a1699i.pdf
· British-Irish Agreement (Amendment) Act 2002 (Number 26 of 2002): http://www.achtanna.ie/en.act.2002.0026.1.html
· An t-Acht um Chomhaontú na Breataine-na hÉireann (Leasú) 2005 (Uimhir 6 de 2005): http://www.oireachtas.ie/documents/bills28/acts/2005/a605i.pdf
· An t-Acht um Chomhaontú na Breataine-na hÉireann (Leasú) 2006 (Uimhir 32 de 2006): http://www.oireachtas.ie/documents/bills28/acts/2006/a3206i.pdf
Is féidir teacht ar na hIonstraimí Reachtúla cuí trí na naisc seo a leanas:
· S. I. No. 377/1999 British-Irish Agreement Act 1999 (Commencement) Order 1999: http://www.irishstatutebook.ie/1999/en/si/0377.html
· S.I. No. 378/1999 British-Irish Agreement (Amendment) Act 1999 (Commencement) Order 1999 : http://www.irishstatutebook.ie/1999/en/si/0378.html
· I.R. Uimh. 552 de 2002 An t-Ordú Fán Acht um Chomhaontú na Breataine – na hÉireann (Leasú) 2002, (Tosach Feidhme) 2002: http://www.irishstatutebook.ie/2002/en/si/0552.html
Is féidir tuilleadh eolas a fháil ar shuíomh idirlín na nGníomhaireachtaí agus ar na naisc seo a leanas:
Foras na Gaeilge: http://www.gaeilge.ie
Tha Boord o Ulstèr-Scotch: http://www.ulsterscotsagency.com
Tá sonraí teagmhála na nGníomhaireachtaí (oifigí ó dheas agus ó thuaidh) á léiriú sa tábla seo a leanas:
Foras na Gaeilge 7 Cearnóg Mhuirfean Baile Átha Cliath 2 Fón: 01 639 8400 / 1850 325 325 eolas@forasnagaeilge.ie |
Foras na Gaeilge Teach an Gheata Thiar 2-4 Sráid na Banríona Béal Feirste BT1 6ED Fón: 028 (048) 9089 0970 / 0845 3098142 eolas@forasnagaeilge.ie |
Tha Boord o Ulstèr-Scotch 68-72 Great Victoria Street Belfast BT2 7BB Northern Ireland Fón: 028 (048) 9023 1113 info@ulsterscotsagency.org.uk |
Tha Boord o Ulstèr-Scotch The Moffatt Building Street The Diamond Raphoe Co. Donegal Fón: 074 917 3876 ulsterscotsagency@eircom.net |